ما چه‌گونه مامور به وظیفه‌ایم؟

یکی از حوزه‌هایی که در این زمینه به‌طور جدی ارزش مطالعه دارد ادبیات جدیدی است که امام‌خمینی در جامعه انقلابی شکل داد چه واژگان و عبارات خاصی که بیانگر معارف گسترده‌ای هستند و چه مفاهیم و باورهای عمیقی که مبتنی بر اندیشه‌های ناب شیعی بوده و در مجموع زبان و دایره واژگانی نویی می‌سازند.

به این مقدمه پرداختم تا از این سخن امام یاد کنم که در میان نسل انقلاب بسیار مشهور و پرکاربرد است:

«ما مامور به وظیفه‌ایم نه مامور به نتیجه» اما به‌نظر می‌رسد گاهی این سخن به‌درستی فهمیده نشده‌است یا گاهی مورد استفاده نابجا قرار گرفته‌است. این کلام نیز مانند سایر کلمات حضرت‌ امام ریشه در آیات و روایات بسیار دارد. به‌نظر می‌رسد قصد امام از این کلام  این بوده که اولا ما به‌عنوان بنده مومن تنها خود را در برابر خدا پاسخ‌گو می‌دانیم و جز اطاعت امر او هدفی نداریم و ثانیا نگاهمان نگاه مادی و ظاهربین نیست پس می‌دانیم گاهی ظاهر موضوعی ناپسند است اما خیر ما در آن نهفته است یا گاهی هدف ظاهری به سرعت محقق نمی‌شود اما در حقیقت و در باطن به هدف رسیده‌ایم  و ثالثا خداوند از ما بیش از توان و امکانات و شرایط‌مان نمی‌خواهد و...

متاسفانه گاهی خواسته و ناخواسته این کلام نغز و عمیق را برای توجیه کوتاهی‌ها و تنبلی‌هایمان به‌کار می‌بریم و فراموش می‌کنیم که انجام متعهدانه و کامل واجب و تکلیف شرعی از ما خواسته شده‌است و به تعبیر حوزوی «مقدمه واجب واجب است» پس تلاش جدی برای محقق‌شدن هر چه بهتر هدف خود وظیفه شرعی ماست. به عبارت دیگر کسی‌که وظیفه خود را جدی نمی‌گیرد و کارش را سرسری انجام می‌دهد با کسی که کار خود را انجام نداده فرق چندانی نمی‌کند.

شرع و دین ما حکم می‌کند کار را به کاردان بسپاریم و برای تحقق هدف تمام تلاش خود را به کار ببندیم و همه مقدمات لازم را برای رسیدن به مقصود فراهم سازیم و اگر چنین نکنیم در حقیقت در انجام واجب خود کوتاهی کرده‌ایم.

حال اگر با این نگاه از خود بپرسیم «در انتقال مفاهیم و ارزش‌های انقلاب به نسل نو چه کرده‌ایم؟» پاسخ چندان خوشایند نخواهد بود. مخاطب این سوال البته همه شخصیت‌های حقیقی و حقوقی، همه نهادهای دولتی و غیردولتی به‌خصوص موسساتی هستند که مانند آموزش‌وپرورش و صداوسیما مستقیما این وظیفه را برعهده دارند.

سنت الهی در نظام خلقت بر اساس اسباب و علت‌ها استوار است و این سنت مانند همه سنن الهی به نیت من و شما یا میزان اعتقادمان به توحید یا میزان دوری‌مان از گناه و مقدار تلاوت قرآن ما ربطی ندارد. هرکس بیشتر زحمت بکشد نتیجه زحمت خود را می‌بیند حتی اگر هدفش شیطانی باشد و هرکس تنبلی و ناشی‌گری کند به حاصل نمی‌رسد حتی اگر هدف الهی داشته‌باشد. حکومت با عدالت پایدار می‌ماند حتی اگر کافر باشد و با ظلم دوام نمی‌آورد حتی اگر دینی باشد. اگر صله‌رحم کنی عمرت طولانی می‌شود حتی اگر اهل فسق و فجور باشی و دست کشیدن بر سر یتیم غصه را از دلت می‌برد حتی اگر دستت به گناهی آلوده باشد و برعکس توهین به معلم و  عقوق والدین برکت را از جوانی و عمر می‌برد حتی اگر شبانه‌روز به دعا و عبادت مشغول شوی!

بر اساس همین نظام اگر ما برای انتقال اهداف و ارزش‌های انقلاب به نسل آینده درست عمل کنیم موفق می‌شویم و اگر نه، نتیجه نمی‌گیریم و فرقی نمی‌کند چه مفهومی قرار است منتقل شود. باید بپذیریم خدا تعهد نکرده تنبلی و ناتوانی ما را با امداد غیبی و ارسال فرشتگان جبران کند. 

تربیت نسل آینده و انتقال هر مفهومی به کودکان و نوجوانان قاعده و روال و ابزار شناخته‌شده‌ای دارد و بر دو محور استوار است:

1-       آموزش

2-       رسانه

چه نظام سرمایه‌داری غربی و چه نظام کمونیستی شرقی چه بنیادهای دینی مسیحی و چه جریان‌های ضددینی سکولار؛ هر که و هر جا باشند بر اساس همین قواعد عمل می‌کنند.

رژیم اشغالگر قدس که چند ماه پیش مراسم بزرگداشت شصتمین سالگرد تشکیل دولت اسراییل را برگزار کرد و می‌خواهد تا برتری قوم یهود و ضرورت تاریخی شکل‌گیری دولت یهود را به کودکان و نوجوانان تفهیم کند یا دولت ترکیه که هر سال در سالگرد میلاد آتاتورک می‌کوشد سکولاریزم را به عنوان بنیادی‌ترین مفهوم شکل‌دهنده جامعه خود در ذهن و باور نسل‌نو ترسیم نماید و جز اینان همه کشورها و نظام‌ها که می‌خواهند استوار بمانند و دیر بپایند همه بر همین اساس تجربه‌هایی دارند که باید آموخت و بازنگری کرد و به‌کار گرفت.

اگر اسراییل تلاش خود را به مظلوم‌نمایی تصویری معطوف می‌کند و با نمایش عکس‌ها و فیلم‌های مستند تصویر واقع‌نمایی از گذشته برای مخاطب می‌سازد و اگر ترکیه با میهمان‌کردن نوجوانان خارجی در خانواده‌های وفادار به نظام  فرصت تجربه زندگی واقعی در متن ارزش‌های خود را فراهم می‌سازد در واقع بر اساس قواعدی عمل می‌کنند که بشر برای تربیت به‌دست آورده و آموخته‌است.

باید بپذیریم و صادقانه اعتراف کنیم که در طی سال‌های گذشته به دلایل گوناگون در ادای سزاوار و شایسته این وظیفه کوتاهی کرده‌ایم و حجم کارهای انجام‌شده نه‌تنها با عظمت انقلاب و خون شهدا و فداکاری ایثارگران نسبتی ندارد بلکه حتی در مقابل نیاز و تقاضای مخاطب قابل اعتنا نیست.

راستی بعد از گذشت سی‌ سال از پیروزی انقلاب اسلامی کدامیک از ما یک کتاب مناسب و جذاب  برای پاسخ به پرسش‌های کودکان و نوجوانان درباره انقلاب سراغ داریم؟

کدامیک از ما تاکنون یک انیمیشن و کارتون جذاب درباره انقلاب دیده‌ایم؟

کدامیک از ما یک بازی کامپیوتری جالب که بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند و در او اثر بگذارد می‌شناسیم؟

چرا راه دور می‌رویم... آیا یک کتاب که سخنان امام امت را برای مخاطب جوان و نوجوان روایت کند دیده‌اید؟ هنوز پس از این همه سال کتابی که خلاصه کلمات امام را گرد آورد در بازار وجود ندارد و پنج شش سال تلاش من برای منتشرکردن خلاصه صحیفه‌نور یا صحیفه‌امام به‌ نتیجه نرسیده‌است! درحالی‌که کلمات نورانی امام اساس و بنیان انقلاب و جمهوری اسلامی هستند و باید همه مردم در سطوح مختلف دائم آن کلمات را بازخوانی کنند.

اینجا البته مجال فهرست‌کردن برنامه‌های مناسب جهت تامین این هدف برای مخاطب کودک و نوجوان نیست والا می‌شد چندین صفحه از این‌گونه پیشنهادات ارائه کرد. و مگر کم هستند کارشناسان دلسوز و آگاهان دردمند و باتجربه که در نهادهای گوناگون برای چنین اهدافی ایده و انگیزه دارند؟ مشکل از این بخش نیست... مشکل از اهتمام دستگاه‌های مسئول است... مشکل اینجاست که دشمنان ما در هدف باطل خود جدی و سخت کوشند اما ما در هدف الهی خود سستیم... این روح سخن امیرالمومنین علیه‌السلام است که فرمود: عجبا من جد هولاء فی باطلهم و فشلکم عن حقکم... آمریکا برای ترویج فرهنگ غربی و ماده‌گرا و اومانیستی خود همه کار می‌کند و تا چشم باز کنم می‌بینم فرزند من هم در تهران و قم و مشهد با اینترنت و بازی کامپیوتری و فیلم سینمایی کارتون تلویزیونی و موسیقی و موبایل و... از در و دیوار پیام دشمن را به دل و جان می‌پذیرد اما من همین‌جا برای مخاطب خودم از انقلاب اسلامی چیزی ندارم که عرضه کنم.

دشمن می‌داند که برای تحقق هدفش باید زحمت بکشد و تلاش کند. او به قواعد و مناسبات علت و معلولی جهان تن داده و نمی‌تواند تحقق اهداف خود را از کسی دیگر بخواهد اما من تنبلی و کم‌کاری خود را به گردن آسمان و خدا و الطاف امام زمان علیه‌السلام می‌اندازم و به‌جای این‌که از خدا و امام عصر توقع برکت معنوی داشته‌ باشم توقع دارم فرشتگان به‌جای من کار کنند و موقع مصاحبه تلویزیونی و قیچی‌کردن روبان قرمز مرا خبر کنند!

تدوین یک نظام آرمان‌گرا از ارزش‌هایی که انقلاب عرضه‌ کرده و تقسیم‌بندی مراحل تحقق آن‌ها از طریق مسابقات و سرگرمی‌ها و نظام تعلیم و رسانه‌های عمومی چندان دشوار نیست. آنچه تلخ است این است که در کشور ما همه‌چیز هست... از مهدکودک‌های ما گرفته تا آموزش‌وپرورش تا پادگان‌های ارتش و سپاه تا... و از رادیو و تلویزیون 24ساعته و شصت کانال گرفته تا کوچه و خیابان و اداره و بودجه و دولت و مجلس و... اگر یک‌روز ادعا می‌کردیم که تنها با روزی یک ساعت برنامه در رادیو مردم را متحول می‌کنیم امروز چرا با این‌همه امکانات که خدا و خون شهدا و آه جانبازان شیمیایی و... مفت و مجانی در دستمان گذاشته چرا هیچ‌کار از ما بر نمی‌آید؟

پاسخ این سوال تلخ چندان سخت نیست و کندذهن‌ترین ما هم با کمی تامل بدان می‌رسد...

/ 12 نظر / 27 بازدید
نمایش نظرات قبلی
كوثر

سلام! خیلی تعجب کردم كه رساله‌ی طولانی اي رو ازتون خوندم. البته بعيد هم نبود كه براي همچين موضوعي، خط هاي طولاني تري رو مي ديدم ولي خب! صحبتهاي شما از تاپيكهاي 5 دقيقه ايتون تو شبكه تهران، تو ذهنم مونده بود. ولي بدون اغراق، همه‌ش رو خوندم. درمورد تحليل اون صحبت امام(( مأمور به وظيفه ايم نه نتيجه) ، براي اولين بار بود كه همچين برداشتي رو مي شنيدم. در كشور ما همه چيز هست. باورتون ميشه حتي جوونايي كه دارن بي‌منت كار فرهنگي مي كنن ولي به خاطررفتارهاي بلاتكليف همون مسوولان نهادهاي فرهنگي، مجبور به ترك كارميشن. ولي به قول خودتون: باید بپذیریم خدا تعهد نکرده تنبلی و ناتوانی ما را با امداد غیبی و ارسال فرشتگان جبران کند . دشمن می داند که برای تحقق هدفش باید زحمت بکشد و تلاش کند .او به قواعد و مناسبات علت و معلولی جهان تن داده و نمی تواند تحقق اهداف خود را از کسی دیگر بخواهد اما من تنبلی و کم کاری خود را به گردن آسمان و خدا و الطاف امام زمان علیه السلام می اندازم و به جای این که از خدا و امام عصر توقع برکت معنوی داشته باشم توقع دارم فرشتگان به جای من کار کنند و موقع مصاحبه تلویزیونی وقیچی کردن روبان قرمز مرا خب

امیرعلی

سلام علیکم! خوشحالم که این متن را نوشتید، آنهم با ادبیات جدی -لابد چون برای نشریه بوده است- همانطور که فرمودید این جمله زیبا شده است دستآویز یک عده مدیرنما! که وقتی بی گدار و بی محاسبه و از سر نادانی به آب می زنند و قومی را به زحمت می اندازند و نظامی را از چشم انداز مصوب رهبرش دور می کنند، بگویند : ما مامور به ........! .... کاش درک کنند! هرچند که کسی که خواب است را می توان بیدار کرد و کسی که خودش را به خواب زده هرگز! ... یا علی مدد!

داستانسرا(عمولي)

تمامي فرمايشات متين اما قبول كن كه مطلبت خيييييييييلي طولاني بود و مجاز بوديم كه بعضي سطور رو بيدقت رد شيم.داري صداقتو[چشمک]

دعوت

سلام. دعوت براي بيان نظر درباره انقلاب اسلامي ايران بيان انتقادات و نظرها . منتظر شما هستيم .

سهیلا طایی

[گل]

پور صفایی

سلام لطفا ماجرای دادگاهتان را مشروح بنویسید با تشکر

نیاکی

به اطلاع دوستان عزیز میرساند از تاریخ 17/11 87 می توانید اخبار تمام روزنامه های کشور را در fahes.persianblog.ir مشاهده نمایید

مشتاقي نيا

آری اینچنین است برادر!دردمندانه بایدگفت حق باشماست التماس دعا

داداشی

سلام. حالا کاش همان وظیفه را هم بهش عمل کنیم! و دغدغه نتیجه را هم نداشته باشیم! بارها شنیده‌ایم که فلان کشور کارمندانش و کارگزارانش وجدان کاری دارند و فلان و فلان اما خودمان اجازه نمی دهیم کارگزاران و کارمندانمان به وظایفشان عمل کنند. در محیط کار از مدیرمان کار بی نقص می خواهیم ولی اختیار تام که هیچ اختیارات جزئی هم به او نمی دهیم تا اگر کارمندی خوب کار کرد مدیر بتواند او را تشویق کند و اگر بد کار کرد بتواند او را توبیخ و حتی برکنار کند. فلانی چون نورچشمی است اگر هم بد کار کرد عیبی ندارد فلانی چون چندسر نان خور دارد باید هر قدر هم که به کارش گند زد بماند و مجموعه را به فلاکت بکشاند. فلانی چون شوهر ندارد و باید خرج بچه هایش را بدهد اگر هم کارش را بلد نیست باید بماند و بیت المال را ضایع کند و... این می شود که نه تنها کارمان خوب نمی شود و نتیجه خوب نمی گیریم بلکه باعث فرسودگی مدیر و رخوت او و مجموعه‌اش می‌شویم. دوست نازنینی دارم که جانباز شیمیایی نیز هست. دائم عذاب وجدان داشت که من به اندازه‌ای که از بیت المال حقوق می گیرم کار مفید انجام نمی دهم عاقبت هم با وجود مخالفت های مدیرانش از محل کارش استعفا کرد....

ع.طالبی

مقاله باید ساندویچ باشد باشدکه هست آن هم از نوع فست فود البته با نوشابه هم گاهی بد نیست!